De Grafelijke Korenmolen in Zeddam behoort tot de oudste nog bestaande windmolens van Nederland. De torenmolen dateert waarschijnlijk van vóór 1440 en wordt door Huis Bergh aangeduid als een molen uit 1441. Vanaf de hoge ligging aan de Bovendorpsstraat kijkt de molen uit over Zeddam en het omliggende Montferlandse landschap.
Een molen van de heren van Bergh
De geschiedenis van de molen is nauw verbonden met het Land van Bergh. De heren van Bergh bezaten vroeger het windrecht: het recht om de wind te gebruiken en molens te bouwen. De Grafelijke Korenmolen was bovendien een zogenaamde dwangmolen. Boeren uit de omgeving moesten hun graan hier laten malen.
De heren en later graven van Bergh maalden natuurlijk niet zelf. De molen werd verpacht aan een molenaar. Zo was de molen eeuwenlang zowel een economisch instrument als een zichtbaar symbool van de macht van het Huis Bergh.
Van bijna sloop naar behoud
Na het verdwijnen van de heerlijke rechten werd de molen economisch steeds minder belangrijk. In 1904 werd hij verkocht. In 1929 dreigde zelfs sloop. Jan Herman van Heek, de verzamelaar en erfgoedbeschermer die ook een belangrijke rol speelde rond Huis Bergh, kocht de molen en bracht hem opnieuw onder bij het bezit van Huis Bergh.
Daarmee bleef een uitzonderlijk stuk middeleeuws erfgoed voor Zeddam en Montferland behouden. Vrijwillige molenaars en rondleiders houden de molen en het verhaal erachter levend.
Waarom deze torenmolen zo bijzonder is
De Grafelijke Korenmolen is een torenmolen: een zware ronde stenen molen waarbij de kap met wieken kan draaien om de wind te vangen. Juist de ouderdom, de robuuste stenen romp en de ligging boven het dorp maken de molen uitzonderlijk.
Huis Bergh noemt de molen de oudste nog bestaande windmolen van Nederland. De molen behoort bovendien tot de Top 100 van Nederlandse rijksmonumenten en staat geregistreerd als rijksmonument.
De molen en het EK Veldrijden 2026
In november 2026 krijgt de molen opnieuw een internationaal decor. Tijdens het EK Cyclocross in Zeddam loopt de beroemde Muur van Zeddam direct langs de Grafelijke Korenmolen. De klim vormt een zwaar en technisch onderdeel van het parcours en maakt de molen tot een van de herkenbaarste kijkpunten van het kampioenschap.
Ook 's avonds een herkenbaar baken
De molen hoort bij het silhouet van Zeddam. Overdag domineert hij de heuvel boven het dorp, maar ook in de avond blijft de donkere ronde romp een herkenningspunt, vaak samen met de kerktoren van Zeddam.
Bezoek en omgeving
De Grafelijke Korenmolen staat aan de Bovendorpsstraat 14 in Zeddam. De molen wordt beheerd door Stichting Huis Bergh. Opening en rondleidingen kunnen wisselen, onder andere vanwege onderhoud en werkzaamheden aan het monument. Controleer daarom voor een bezoek altijd de actuele informatie van Huis Bergh.
Veelgestelde vragen
Hoe oud is de Grafelijke Korenmolen?
De molen dateert waarschijnlijk van vóór 1440. Huis Bergh vermeldt 1441 als datering van de torenmolen.
Is dit de oudste windmolen van Nederland?
Huis Bergh noemt de Grafelijke Korenmolen de oudste nog bestaande windmolen van Nederland. Andere bronnen plaatsen hem in ieder geval bij de alleroudste nog bestaande en werkende windmolens van het land.
Waar staat de molen?
Je vindt de Grafelijke Korenmolen aan de Bovendorpsstraat 14 in Zeddam, op korte afstand van het oude dorpscentrum en de bosrand van Montferland.
Kan ik de molen bezoeken?
De molen wordt op gezette tijden opengesteld en er worden rondleidingen georganiseerd. Controleer vooraf de actuele agenda en opening bij Huis Bergh.