Montferland is het land van oude windkorenmolens. De oudste molens in het graafschap Bergh die bekend zijn zijn de vier dwangmolens van het graafschap Bergh. De heer Willem II Van den Bergh noemde zich de eigenaar van wind- en maalrecht en dus werden de boeren van Bergh gedwongen hun koren in zijn molens te laten malen. Een deel van de opbrengst ging natuurlijk naar kasteelheer Willem. Van die vier dwangmolens die rond 1450 zijn gebouwd is er nog één bewaard gebleven, namelijk de Torenmolen in Zeddam, de oudste molen van ons land. In de 19e eeuw komen er veel meer molens bij, bijna in elk dorp wel een. Een route langs alle molens voert je langs de mooiste plekjes van Montferland. Meer »
Bijzonder is dat de torenmolen van Zeddam die al in 1441 wordt genoemd nu nog steeds in bedrijf is en bovendien te bezichtigen is. Daarmee is het de oudste molen van ons land. En hij maalt nog regelmatig. De andere twee torenmolens stonden in de plaatsen Didam en Gendringen die ook tot het Graafschap Bergh behoorden. De vierde dwangmolen in Bergh was een zg. houten Stendermolen die in ’s-Heerenberg stond. Toen die verdwenen was werd er in de 19e eeuw een stenen molen bovenop de bult in ’s-Heerenberg gebouwd. Toen het principe van dwangmolens was verdwenen kwamen er steeds meer molens bij die van particuliere molenaars waren. In elke plaats was er wel een te vinden. Hier enkele voorbeelden:
  • De Rembrandtmolen die een paar jaar geleden prachtig is gerestaureerd staat in Kilder,
  • De Düffels Möl in Stokkum die eveneens gerestaureerd is ook te bezichtigen
  • Molen De Volharding staat in Zeddam/Vinkwijk
  • De Koendersmolen in Braamt is op dit moment in restauratie
  • Van de Zwarte Molen in ’s-Heerenberg met, heel bijzonder, het originele binnenwerk die bovenop de bult staat bij het Jodenkerkhof is alleen de molenromp zonder wieken over. Hij is pas door Huis Bergh gerestaureerd.
  • Een bijzondere molen is de rosmolen in Zeddam, naast de torenmolen. Deze wordt aangedreven door een ros, een paard. Rosmolens kwamen in bedrijf als er door te weinig wind niet in de (toren-)molens gemalen kon worden.
  • In Didam zien we de St. Martinusmolen die elke zaterdag te bezoeken is
  • Molen De Korenbloem staat in Loil. Beide zijn beltmolens uit 1855.
  • En niet te vergeten de Gerritzens Mühle aan de Möllebölt in Elten, een Nederlands molentype op Duitse bodem
MEER INFORMATIE:
Hans Hegman

Hans Hegman

Conservator en initiatiefnemer Stadsmuseum Bergh

Actief dagje uit
Trijntje Cillessen

Hotspots in Hoch Elten

  Deze prachtige Eltenberg is gelegen in het Duitse dorpje Elten. Het bijzondere aan deze berg is dat het een rijke geschiedenis kent. Tussen het jaar 1949 en 1963

Lees meer »
Cultuur en Historie
Trijntje Cillessen

Pancratiuskerk

De in 1895 gebouwde katholieke kerk te ’s-Heerenberg draagt de naam van de heilige Pancratius, echter deze naamgeving werd al in de 13e eeuw gegeven

Lees meer »